Geen paniek maar aan de paella

Een jaar geleden gebeurde hier iets wat iedereen kent: de apagón; de stroomstoring.

Op 28 april 2025 om 12.33u viel in een paar seconden de elektriciteit uit over bijna het hele Iberische schiereiland. Meer dan 54 miljoen mensen. Tegelijk.

Treinen en liften stopten. Internet viel weg. Verkeerslichten deden het niet meer.

En meteen begonnen de speculaties.

Cyberaanval. Rusland. Terrorisme. Flashbacks naar la pandemia.

Na een paar uur dachten wij: misschien toch even water halen. Kraanwater in Spanje is niet bepaald iets om van te smullen. Dus naar de supermarkt.

In Madrid was het chaos. Maar de winkelwagens die in Denia naar buiten kwamen, zaten niet vol met wc-papier of blikken bonen.

Maar met paellarijst. Bouillon. Groenten. Kip.

Geen stroom? Geen probleem. De gasfles gaat aan. Paellera erop. Dus wij ook maar het vlees uit de vriezer barbecueën. Een buurman met een transistorradio hield de hele urbanisatie via de gemeenschappelijke tuin op de hoogte.

Probleem opgelost. Met rijst.

En 's avonds gebeurde er iets mooiers.

Omdat er nergens stroom was, was er ook nergens licht. Geen straatverlichting. Geen gebouwen. Geen restgloed van steden in de verte.

Het hele land werd donker.

En iedereen ging naar buiten.

Om naar de sterren te kijken.

Ik heb nog nooit zo'n hemel gezien.

Soms merk je pas hoe vanzelfsprekend iets is als het er ineens niet meer is.

Licht, bijvoorbeeld. We leven er middenin, zonder het te zien. Tot het weg is.

Met perspectief werkt het precies zo.

De manier waarop jij naar een situatie kijkt voelt logisch. Vertrouwd. De enige manier.

Tot je ergens bent waar mensen er heel anders mee omgaan. En je ineens denkt: oh. Dit kan ook.

De Valencianen maakten geen paniek. Ze maakten paella.

Dat zegt iets over hoe je naar problemen kijkt. Over wat je als normaal beschouwt. Over welke aannames je ongemerkt meedraagt.

Soms heb je een stroomstoring nodig om te zien hoeveel licht er normaal is.

Soms heb je een ander land nodig om te zien dat er meer dan één manier is om met onzekerheid om te gaan.

En soms helpt het als iemand anders met je meekijkt.